Serwer (fizyczna maszyna) - program świadczący usługi na rzecz innych programów, zazwyczaj korzystających z innych komputerów połączonych w sieć.Serwerem nazywa się często komputer
świadczący takie usługi, sprowadzające się zazwyczaj do udostępniania
pewnych zasobów innym komputerom lub pośredniczący w przekazywaniu
danych między komputerami.
FTP, protokół transferu plików (ang.
File Transfer Protocol) – protokół komunikacyjny typu klient-serwer wykorzystujący protokół TCP według modelu TCP/IP (krótko: połączenie TCP), umożliwiający dwukierunkowy transfer plików w układzie serwer FTP–klient FTP.
Serwer RACK
Serwery WINS (Windows Internet Name Service) dynamicznie mapują adresy
IP na nazwy komputerów (nazwy NetBIOS). Dzięki temu użytkownicy mogą
uzyskiwać dostęp do zasobów przy użyciu nazwy komputera zamiast przy
użyciu adresu IP. Jeżeli komputer ma rejestrować nazwy i adresy IP
innych komputerów w sieci, należy skonfigurować komputer jako serwer
WINS.
Serwer gry (ang.
game server) – program, zwykle uruchomiony na serwerze internetowym, umożliwiający graczom wspólną rozgrywkę w grach wieloosobowych. Serwer gry jest rodzajem serwera pośredniczącego, który odbiera informacje (np. o postępie gry) od wszystkich graczy i przesyła je do każdego z osobna.
Serwer pośredniczący (pośrednik, często z ang.
proxy) – oprogramowanie lub serwer
z odpowiednim oprogramowaniem, które dokonuje pewnych operacji (zwykle
nawiązuje połączenia) w imieniu użytkownika. Często utożsamiany z pośrednikiem HTTP (HTTP proxy).
Serwery proxy, to serwery pośredniczące.
Ich zadaniem jest buforowanie żądań skierowanych do innych serwerów.
NAS (ang. Network Access Server) - pojedyncze urządzenie
pracujące jako brama udostępniająca/blokująca dostęp użytkownikom do
różnego rodzaju strzeżonych zasobów.
Klienci łączą się do serwera NAS. Ten z kolei łączy się do odpowiedniego serwera zasobów (NFS, HTTP, FTP, RADIUS
itp.) pytając czy dany klient ma uprawnienia do skorzystania z tych
zasobów. Na tej podstawie NAS zezwala lub odmawia klientowi dostępu do
danych zasobów.
Rack – wspólna nazwa
standardu szaf, stojaków oraz
urządzeń przemysłowych o szerokości 19
".
Organizacja EIA (Electronic Industries Association) opisuje wskazówki i
zalecenia dotyczące budowy i wymiarów szaf w dokumencie EIA-310-D.
Rzadziej spotykane są również wersje szaf o szerokości 10" lub 24"
(produkowane przez
IBM i zazwyczaj wykorzystywane przez serwery i osprzęt tej firmy np.
RS/6000).

Szafa serwerowa 19" 42U firmy Signati
Mamy dwa podstawowe typy obudów serwerowych –
tower i rack.
Towery zostały przedstawione już wcześniej. Wypada jednak nadmienić, że
do profesjonalnych serwerów stosuje się sporych rozmiarów konstrukcje.
Wynika to z ogromu komponentów, które musi pomieścić obudowa serwerowa.
Waga markowego serwera Dell PowerEdge T710 dochodzi od 35 kg. Nie
powinno to dziwić, gdyż wewnątrz znaleźć mogą się jednocześnie: dwa
procesory, 18 kości pamięci RAM, 16 dysków, sprzętowy kontroler RAID, 2
napędy optyczne, kilka kart rozszerzeń, między innymi dwie karty
sieciowe czy karta do zarządzania serwerem, jak i dwa zasilacze. Z
obudów serwerowych dostępnych na rynku, na przykład Antec Titan 650 waży
14 kg, a Chieftec WH-01B-B z zasilaczem 550W osiąga wagę 15 kg. I od
nich wymaga się – oprócz doskonałego wykonania i najlepszych materiałów –
dużej ilości miejsca na różnorakie komponenty serwerowe.
Przykładowe obudowy serwerowe typu tower:


Parametry Serwera :
PROCESOR: W przypadku serwerów pod kontrolą systemu Windows lub Linux, najczęściej
wykorzystuje się procesory Intel lub AMD. Pomimo możliwości
zastosowania procesora desktopowego, w praktyce używa się jednak
procesorów dedykowanych rozwiązaniom serwerowym. Są one co prawda
droższe, ale też wydajniejsze, przeznaczone do ciągłej pracy i lepiej
funkcjonują w wyższych temperaturach.
Procesory Intel:
Xeon 3000 2-, 4- lub 6-rdzeniowe,
Xeon 5000 2-, 4- lub 6-rdzeniowe,
Xeon 7000 6- lub 8-rdzeniowe,
Itanium 2 9000 – serwery high-end z bardzo wysokiej półki cenowej.
Procesory AMD:
Opteron 1000,
Opteron 2000 – do dwóch CPU na serwer,
Opteron 8000 – do ośmiu CPU na serwer.
Każdy z nich posiada od 4 do 6 rdzeni.
Inne procesory to np. Sun UltraSPARC, wykorzystywany dla systemów Linux i Sun Solaris Unix.
Pamięć operacyjna :
Pamięć RDIMM (registered DIMM) – w liniach adresowych i
kontrolnych posiada wbudowane dodatkowe rejestry (bufory), które
charakteryzują się niewielką pojemnością (zwykle 64 bity). Rejestry te
są buforami między Glossary Lonk CPU, a pamięcią operacyjną. RDIMM jest
pamięcią rekomendowaną do serwerów, nie poleca się instalowania jej w
komputerach dla graczy. Wykorzystanie tej pamięci zwiększa bowiem
stabilność systemu, ale również nieznacznie zmniejsza prędkość
działania, ze względu na buforowanie danych, zanim zostaną dalej
przesłane.
Pamięć UDIMM (unbuffered DIMM) – pamięć bez rejestru
(bufora). Kontroler przesyła dane bezpośrednio, zarówno do, jak i z
pamięci, nie wykorzystuje dodatkowego bufora. Pamięć UDIMM to szybsza
praca, ale gorsza stabilność, w porównaniu z pamięcią buforowaną.
Pamięć Masowa :
•
Serial ATA (SATA) - tańsze niż ich odpowiedniki SAS. Są też wolniejsze oraz mają niższy czas bezawaryjnej pracy;
•
SCSI (Small Computer System Interface) oraz obecnie stosowane jego szeregowe rozwinięcie czyli
SAS (Serial Attached SCSI).
Przestrzeń dyskowa może być także fizycznie umieszczana poza obudową
serwera. Jest to technologia wykorzystywana w wielu serwerach i może być
stosowana dzięki następującym rozwiązaniom:
•
Direct Attached Storage (DAS) - urządzenie, w którym zainstalowane jest kilka dysków, podłączone bezpośrednio do serwera;
•
Network Attached Storage (NAS) - urządzenie
zawierające kilka dysków, podłączone do sieci LAN jako serwer plików.
NAS może być używany przez jeden serwer lub być dostępny dla całej
sieci;
•
Storage Area Network (SAN) - złożony system, do
którego podłączona jest macierz dyskowa (lub kilka urządzeń storage),
widziany przez serwer tak, jakby był podłączony bezpośrednio. Są to
rozwiązania drogie i skomplikowane w konfiguracji, dlatego korzystają z
nich głównie duże firmy i korporacje.
Apache – otwarty serwer HTTP dostępny dla wielu systemów operacyjnych (m.in. UNIX, GNU/Linux, BSD, OS X, Microsoft Windows).
Serwer jako usługa:
FTP, protokół transferu plików (ang. File Transfer Protocol) – protokół komunikacyjny typu klient-serwer wykorzystujący protokół TCP według modelu TCP/IP , umożliwiający dwukierunkowy transfer plików w układzie serwer FTP–klient FTP. Serwer FTP, zależnie od konfiguracji, może pozwalać na dostęp do jego zasobów bez podawania hasła uwierzytelniającego – dostęp anonimowy. Najczęściej jednak serwer FTP autoryzuje każde połączenie za pomocą loginu i hasła uwierzytelniającego.
Serwer WWW-apache
Apache – otwarty serwer HTTP dostępny dla
wielu systemów operacyjnych(m.in. UNIX, GNU/Linux, BSD, OS X, Microsoft
Windows). Apache jest najszerzej stosowanym serwerem HTTP w Internecie.
PROXY
Serwer pośredniczący jest trzecią stroną – „lustrem” odbijającym
docelowe zasoby. Pośredniczy w pobieraniu zasobów z WWW. Z punktu
widzenia przeglądarki jest to serwer HTTP. Użytkownik, odwiedzając
stronę takiego serwera, wypełnia formularz adresem, jaki chce odwiedzić
(URL). W odpowiedzi otrzymuje dane, które otrzymałby, wpisując URL w
pole adresu przeglądarki. Z punku widzenia serwera docelowego jest to
klient HTTP. Generuje, na podstawie zgłoszonego w formularzu adresu,
odpowiednie zapytanie i wysyła je do serwera docelowego. Następnie
otrzymuje żądane dane.
Zalety:
- dużo krótszy czas oczekiwania na załadowanie się strony WWW (gdyż
jest ona ściągana z blisko położonego serwera w sieci W3cache, który
przeważnie używa szybkich łącz o wysokiej przepustowości),
- proxy-serwer ma lepsze łącza, niż bezpośrednie korzystanie z docelowego serwera – jeśli jest on wolny,
- zmniejszenie przepływu danych na dalekich dystansach (odciążenie słabszych łącz internetu),
- jeśli ktoś przed nami pobierał strony, lub inne zasoby przez ten proxy-serwer, to nasz komputer ściągnie ją z proxy od razu,
- ukrywanie adresu IP komputera na którym pracujemy.
Serwer nasłuchujący
Serwer działający w tym samym procesie co klient gry, uruchamiany
zwykle w warunkach domowych, niezapewniający odpowiedniej wydajności
sieciowej do zapewnienia gry na dobrym poziomie dla wielu graczy
jednocześnie. Wiąże się z koniecznością pozostawienia uruchomionego
komputera PC administratora(hosta) na czas gry. Ponadto uruchomienie
serwera nasłuchującego przez administratora powoduje, że zyskuje on
przewagę nad innymi graczami, ponieważ nie dotyczy go opóźnienie
sieciowe, które odczuwają gracze połączeni do serwera z zewnątrz.
Serwery gier w tym trybie uruchamiane są najczęściej do rozgrywek
prowadzonych w sieci lokalnej.
Serwer dedykowany
Serwer uruchamiany jako niezależny proces, do którego gracze łączą
się z poziomu klientów gry. W tej formie serwer gry jest uruchomiony na
serwerach internetowych, przystosowanych do obsługi wielu graczy, przy
zastosowaniu odpowiedniej przepustowości łącz internetowych i zasobów
sprzętowych. Pozwala minimalizować opóźnienia sieciowe i wykorzystywać
serwery do gry w ligach oraz turniejach sieciowych. Serwery dedykowane
są również najczęściej stosowane w domenie publicznej i utrzymywane
przez niezależnych administratorów, którzy ponoszą koszta ich
utrzymania, nie musząc uruchamiać klienta gry na swoim komputerze do
zapewnienia gry.
Oprogramowanie do serwera :
Windows Server 2012 - nazwa kodowa "Windows Server 8", jest to szóste wydanie Windows Server, wersja serwerowa systemu
Windows 8 i następca
Windows Server 2008 R2. Dwie wersje developerskie zostały udostępnione w fazie testów. System był dostępny do kupienia 4 września 2012 roku.
Odmiennie od swoich poprzedników Windows Server 2012 nie wspiera komputerów opartych o
Itanium
i posiada cztery edycje. Wiele właściwości zostało dodanych bądź
poprawionych w porównaniu do Windows Server 2008 R2, jak na przykład
zaktualizowana wersja
Hyper-V, nowa wersja menadżera zadań oraz system plików
ReFS. Dodatkowo system posiada interfejs
Modern UI.
Ubuntu Server Edition - darmowa dystrybucja GNU/Linux bazująca na Debianie. Przeznaczona jest do zastosowań serwerowych. Po instalacji może zawierać pakiety serwera email, WWW, DNS, baz danych i wielu innych. Instalacja odbywa się w trybie tekstowym. Jest projektem rozwijanym równocześnie z Ubuntu, od którego różni się konfiguracją oraz pakietami zainstalowanymi tuż po instalacji.
NetWare – sieciowy system operacyjny firmy Novell
przeznaczony dla serwerów pełniących funkcje serwera plików. Z
powodzeniem pełni funkcje serwera baz danych, routera i innych serwisów
internetowych (tunelowanie, NAT, DHCP, mail, FTP, WWW, DNS, HTTPS, TFTP i inne).
SCSI (skrót z ang.
Small Computer Systems Interface) – równoległa magistrala danych przeznaczona do przesyłania danych między urządzeniami.
System SCSI do niedawna był powszechnie wykorzystywany głównie w wysokiej klasy serwerach i stacjach roboczych. Obecnie jest on stopniowo wypierany przez nowszy interfejs SAS. Tańsze komputery domowe wykorzystują przeważnie standard Serial ATA II, który i tak jest szybszy od SCSI (wcześniej najpowszechniejszy był standard ATA/IDE)
Serial ATA (ang.
Serial Advanced Technology Attachment,
SATA) – szeregowa magistrala komputerowa, opracowana i certyfikowana przez SATA-IO, służąca do komunikacji pomiędzy adapterami magistrali hosta (HBA) a urządzeniami pamięci masowej, takimi jak dyski twarde, SSD, napędy optyczne i taśmowe. SATA jest bezpośrednim następcą równoległej magistrali ATA.
Dysk twardy, napęd dysku twardego (ang.
hard disk drive) – rodzaj pamięci masowej, wykorzystujący nośnik magnetyczny do przechowywania danych. Nazwa "dysk twardy" wynika z zastosowania twardego materiału jako podłoża dla właściwego nośnika, w odróżnieniu od dyskietek (ang.
floppy disk, czyli miękki dysk), w których nośnik magnetyczny naniesiono na podłoże elastyczne.
SSD (ang.
solid-state drive, czasem też
solid state disk) – urządzenie pamięci masowej zbudowane w oparciu o pamięć flash .
RAID (ang.
Redundant Array of Independent Disks,
Nadmiarowa macierz niezależnych dysków) – polega na współpracy dwóch lub
więcej dysków twardych w taki sposób, aby zapewnić dodatkowe
możliwości, nieosiągalne przy użyciu jednego dysku jak i kilku dysków
podłączonych jako oddzielne.
RAID 0 (STRIPING)
Polega na połączeniu ze sobą dwóch lub więcej dysków fizycznych tak, aby były widziane jako jeden dysk logiczny. Powstała w ten sposób przestrzeń ma rozmiar taki jak N*rozmiar
najmniejszego z dysków. Dane są przeplecione pomiędzy dyskami. Dzięki temu uzyskuje się znaczne przyśpieszenie operacji zapisu i odczytu ze względu na równoległe wykonywanie operacji na wszystkie dyski w macierzy. Warunkiem uzyskania takiego przyśpieszenia jest operowanie na blokach danych lub sekwencjach bloków danych większych niż pojedynczy blok danych macierzy RAID 0 – ang.
stripe unit size.
Korzyści:
- przestrzeń wszystkich dysków jest widziana jako całość,
- przyspieszenie zapisu i odczytu w porównaniu do pojedynczego dysku.
Wady:
- brak odporności na awarię dysków,
- N*rozmiar najmniejszego z dysków (zwykle łączy się jednakowe dyski),
- zwiększenie awaryjności. Awaria pojedynczego dysku powoduje utratę
wolumenu, a szansa na awarię jednego z N dysków rośnie wraz z N.
RAID 1 (lustrzany)
Polega na replikacji pracy dwóch lub więcej dysków fizycznych. Powstała przestrzeń ma rozmiar najmniejszego nośnika. RAID 1 jest zwany również lustrzanym (ang. mirroring). Szybkość zapisu i odczytu zależy od zastosowanej strategii:
- Zapis:
- zapis sekwencyjny na kolejne dyski macierzy – czas trwania operacji równy sumie czasów trwania wszystkich operacji
- zapis równoległy na wszystkie dyski macierzy – czas trwania równy czasowi trwania operacji na najwolniejszym dysku
- Odczyt:
- odczyt sekwencyjny z kolejnych dysków macierzy (ang. round-robin) – przy pewnej charakterystyce odczytów możliwe osiągnięcie szybkości takiej jak w RAID 0
- odczyt wyłącznie ze wskazanych dysków – stosowane w przypadku znacznej różnicy w szybkościach odczytu z poszczególnych dysków
Korzyści:
- odporność na awarię N – 1 dysków przy N-dyskowej macierzy
- możliwe zwiększenie szybkości odczytu
- możliwe zmniejszenie czasu dostępu
Wady:
- możliwa zmniejszona szybkość zapisu
- utrata pojemności (całkowita pojemność jest taka jak pojemność najmniejszego dysku)
RAID 2
Dane na dyskach są paskowane. Zapis następuje po 1 bicie na pasek.
Potrzebujemy minimum 8 powierzchni do obsługi danych oraz dodatkowe
dyski do przechowywania informacji generowanych za pomocą
kodu Hamminga
potrzebnych do korekcji błędów. Liczba dysków używanych do
przechowywania tych informacji jest proporcjonalna do logarytmu liczby
dysków, które są przez nie chronione. Połączone dyski zachowują się jak
jeden duży dysk. Dostępna pojemność to suma pojemności dysków
przechowujących dane.
Korzyści:
- każdy dowolny dysk (zarówno z danymi jak i z kodem Hamminga) może w razie uszkodzenia zostać odbudowany przez pozostałe dyski
Wady:
- konieczność dokładnej synchronizacji wszystkich dysków zawierających
kod Hamminga (w przeciwnym wypadku dezorganizacja i całkowita
nieprzydatność tych dysków)
- długotrwałe generowanie kodu Hamminga przekładające się na wolną pracę całego systemu
RAID 3
Dane składowane są na N-1 dyskach. Ostatni dysk służy do przechowywania sum kontrolnych.
Działa jak striping (RAID 0), ale w macierzy jest dodatkowy dysk, na
którym zapisywane są kody parzystości obliczane przez specjalny
procesor.
Korzyści:
- odporność na awarię 1 dysku
- zwiększona szybkość odczytu
Wady:
- zmniejszona szybkość zapisu z powodu konieczności kalkulowania sum
kontrolnych (eliminowana poprzez zastosowanie sprzętowych kontrolerów
RAID)
- w przypadku awarii dysku dostęp do danych jest spowolniony z powodu obliczeń sum kontrolnych
- odbudowa macierzy po wymianie dysku jest operacją kosztowną obliczeniowo i powoduje spowolnienie operacji odczytu i zapisu
- pojedynczy, wydzielony dysk na sumy kontrolne zazwyczaj jest wąskim gardłem w wydajności całej macierzy
RAID 4
RAID 4 jest bardzo zbliżony do RAID 3, z tą różnicą, że dane są
dzielone na większe bloki (16, 32, 64 lub 128 kB). Takie pakiety
zapisywane są na dyskach podobnie do rozwiązania RAID 0. Dla każdego
rzędu zapisywanych danych blok parzystości zapisywany jest na dysku
parzystości.
Przy uszkodzeniu dysku dane mogą być odtworzone przez odpowiednie
operacje matematyczne. Parametry RAID 4 są bardzo dobre dla
sekwencyjnego zapisu i odczytu danych (operacje na bardzo dużych
plikach). Jednorazowy zapis małej porcji danych potrzebuje modyfikacji
odpowiednich bloków parzystości dla każdej operacji I/O. W efekcie, za
każdym razem przy zapisie danych system czekałby na modyfikacje bloków
parzystości, co przy częstych operacjach zapisu bardzo spowolniłoby
pracę systemu.
RAID 5

Poziom piąty pracuje bardzo podobnie do poziomu czwartego z tą
różnicą, iż bity parzystości nie są zapisywane na specjalnie do tego
przeznaczonym dysku, lecz są rozpraszane po całej strukturze macierzy.
RAID 5 umożliwia odzyskanie danych w razie awarii jednego z dysków przy
wykorzystaniu danych i kodów korekcyjnych zapisanych na pozostałych
dyskach (zamiast tak jak w 3. na jednym specjalnie do tego
przeznaczonym, co nieznacznie zmniejsza koszty i daje lepsze gwarancje
bezpieczeństwa). RAID 5 oferuje większą prędkość odczytu niż lustrzany
(ang. mirroring) ale przy jego zastosowaniu nieznacznie spada prędkość
zapisu. Poziom piąty jest bezpieczny dla danych – w razie awarii system
automatycznie odbuduje utracone dane, tak by mogły być odczytywane,
zmniejszając jednak bieżącą wydajność macierzy. Spowolnienie ma
charakter przejściowy, zaś jego czas zależy od obciążenia macierzy i
pojemności dysku. Po zamontowaniu nowego dysku i odbudowaniu zawartości
dysku wydajność macierzy wraca do normy.
Macierz składa się z 3 lub więcej dysków. Przy macierzy liczącej N
dysków jej objętość wynosi N – 1 dysków. Przy łączeniu dysków o różnej
pojemności otrzymujemy objętość najmniejszego dysku razy N – 1. Sumy kontrolne
danych dzielone są na N części, przy czym każda część składowana jest
na innym dysku, a wyliczana jest z odpowiedniego fragmentu danych
składowanych na pozostałych N-1 dyskach.
Korzyści:
- odporność na awarię jednego dysku,
- zwiększona szybkość odczytu – porównywalna do macierzy RAID 0 złożonej z N-1 dysków.
Wady:
- zmniejszona szybkość zapisu z powodu konieczności obliczania sum
kontrolnych (eliminowana poprzez zastosowanie sprzętowego kontrolera
RAID5),
- w przypadku awarii dysku dostęp do danych jest spowolniony z powodu
obliczeń danych na podstawie pozostałych danych i sum kontrolnych,
- odbudowa macierzy po wymianie dysku jest operacją kosztowną zarówno w
sensie obliczeniowym jak i I/O, co powoduje spowolnienie operacji
odczytu i zapisu. Wraz ze wzrostem pojemności pojedynczego dysku staje
się to coraz większym problemem, gdyż rosnący czas odbudowy grupy RAID
zwiększa ryzyko utraty danych w wyniku awarii kolejnego dysku w tym
czasie.
RAID 6
Macierz z podwójną parzystością, realizowana np. jako 5+2, albo 13+2.
Kosztowniejsza w implementacji niż RAID 5, ale dająca większą
niezawodność. Awaria dwóch dowolnych dysków w tym samym czasie nie
powoduje utraty danych.
Korzyści:
- odporność na awarię maksimum 2 dysków
- szybkość pracy większa niż szybkość pojedynczego dysku.
NAS (ang. Network Access Server) – pojedyncze
urządzenie pracujące jako brama udostępniająca/blokująca dostęp
użytkownikom do różnego rodzaju strzeżonych zasobów.
Klienci łączą się do serwera NAS. Ten z kolei łączy się do
odpowiedniego serwera zasobów (NFS, HTTP, FTP, RADIUS itp.) pytając czy
dany klient ma uprawnienia do skorzystania z tych zasobów. Na tej
podstawie NAS zezwala lub odmawia klientowi dostępu do danych zasobów.
Nowoczesne serwery NAS są urządzeniami, które w lokalnej sieci LAN
oferują nie tylko scentralizowany dostęp do danych. To także doskonałe
rozwiązania wyposażone w dodatkowe możliwości tworzenia kopii
zapasowych, synchronizacji plików, funkcji multimedialnych oraz
zabezpieczających.

Serwer NAS działanie
Przykładowa cena:
Dysk Synology DS214-1039,00 zł
Serwer wydruku - serwer, który udostępnia obsługę
zadań drukowania, obejmującą rozmaite usługi od
prostego kolejkowania wydruków (ustawiania ich w odpowiedniej kolejności
do odpowiednich drukarek), poprzez formatowanie wydruków (np. zamiana z
popularnych formatów do postscriptu), aż po bardziej wyszukane funkcje,
jak rozliczanie i raportowanie o liczbie wydrukowanych stron itp. Także
w wielodostępnych komputerowych systemach domowych obsługą drukowania
na drukarkach lokalnych zajmuje się podsystem drukowania (ang. spooler),
który jest w istocie lokalnym serwerem drukowania.

Serwer wydruku

Schemat działania serwera druku